در سال ۱۹۴۵ میلادی پس از خاتمه جنگ جهانی دوم، خطوط اصلی نظام جدید پولی بین المللی در كنفرانسی موسوم به كنفرانس bretton woods شكل گرفت كه نقش اصلی را به طلا و دلار آمریكا داد. قیمت طلا در حد ۳۵ دلار آمریكا برای هر اونس طلا (مساوی ۳۱‎/۱ گرم) تثبیت شد. صندوق بین المللی پول و بانك جهانی و سازمان تجارت جهانی ایجاد شدند كه بر نظام جدید پولی نظارت مؤثر داشته باشند. قیمت طلا و كلیه ارزها ثابت شد و هیچ كشوری مجاز نبود بدون مجوز صندوق بین المللی پول ارزش پول خود را نسبت به طلا به طور قابل توجهی تغییر دهد و صندوق این مجوز را فقط در شرایط اضطراری صادر می كرد...

قیمت طلا از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۷۰ میلادی یعنی به مدت ربع قرن در حد ۳۵ دلار در هر اونس ثابت بود. در زمان ریاست جمهوری ریچارد نیكسون، دولت آمریكا به طور یك جانبه و بدون رعایت اساسنامه صندوق بین المللی پول كه آن كشور را ملزم می كرد رابطه ثابت بین قیمت طلا و دلار را حفظ و از آن حمایت كند، این رابطه ثابت را قطع و ارزش طلا و دلار را به دست نوسانات بازار سپرد و این پایان نظام پولی bretton woods یا نظام طلا ـ دلار بود. علت فروپاشی نظام قانونمند طلا ـ دلار، كسری بودجه و كسری شدید موازنه پرداخت های آمریكا به واسطه چاپ دلارهای بی پشتوانه برای تأمین مالی جنگ ویتنام بود. این دلارها، بی پشتوانه بود زیرا فدرال رزرو نمی توانست در برابر هر ۳۵ دلاری كه چاپ می كرد، یك اونس طلای پشتوانه نگاهداری كند در حالی كه براساس مقررات نظام پولی bretton woods چنین الزامی را برعهده داشت.
از زمان فروپاشی نظام پولی قبلی تا امروز چون دیگر ضوابطی برای رعایت نظم و انضباط مالی توسط كشورها از سوی صندوق بین المللی پول وجود ندارد و طلا به عنوان پشتوانه پولی ارزهای جهان دیگر جایگاهی ندارد و از همه مهمتر صندوق بین المللی پول دیگر كنترلی بر حجم نقدینگی جهان ندارد، لذا كسری شدید موازنه پرداخت های آمریكا، هر سال حدود یك تریلیون (معادل هزار میلیارد) دلار به حجم نقدینگی تزریق می كند و در عین حال بازارهای مالی، پولی ، بازار طلا و بازار كالاها و مخصوصاً بازارهای نفت در جهان در معرض تاخت و تازهای بورس بازها و سفته بازهای بین المللی قرار گرفته، كلیه ارزها و نرخ های بهره در جهان حالت شناوری پرنوسان به خود گرفته و شاهد وقوع بحران های پی درپی در بازارهای پول و سرمایه جهان هستیم. بحران اخیر كاهش شدید ارزش دلار، افزایش بهای طلا و نفت و كالاهای اولیه و سقوط بازارهای بورس سهام آخرین تجلی این بحران های اقتصادی است كه در ۴۰ سال اخیر رخ داده است.
● نتیجه گیری
كاهش شدید ارزش دلار باعث كاهش اعتماد دارندگان وجوه هنگفت دلار مثل چین، ژاپن، آلمان و كشورهای عرب صادركننده نفت شده است. این عوامل و همچنین بحران های نظامی و سیاسی كه اكنون به طور روزمره اتفاق می افتد و از جمله وقایع عادی جهان تلقی می شود.
كشورهای مذكور و سایر سفته بازان و بورس بازان بین المللی را تشویق كرده تا وجوه مازاد دلاری خود را روانه بازارهای نفت، بازار سایر كالاها و مخصوصاً بازار طلا نمایند تا ارزش و قدرت خرید سرمایه های دلاری خود را حفظ كنند. با شروع فشارهای تورمی در جهان، طلا به عنوان كالایی قیمتی و مطمئن، همواره در طول تاریخ مورد توجه مردم بوده تا یك پوششی HEDGE در مقابل تورم و بی ثباتی و بحران های موجود باشد.
افزایش ماه های اخیر قیمت طلا در جهان عمدتاً به همین علت است. اوضاع فعلی پولی در جهان، مملو از نوسانات و بحران های ناخواسته ادواری است كه مرتباً اتفاق می افتد. در ماه های آینده باید شاهد نوسانات و بحران های بیشتری (به خصوص در بازار سهام) باشیم.
تا چه زمانی این تلاطم ها ادامه خواهد داشت تا موقعی كه با یك معماری جدید نظام پولی NEW ARCHITECTURE و با همكاری همه كشورها، نظم و انضباط به بازارهای پولی و مالی جهان مجدداً بازگردد و یك صندوق بین المللی پول مستقل و بی طرف با اختیارات جدید بر اوضاع پولی جهان نظارت كند.

روزنامه ايران يکشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۸۶